Trận đấu sân nhỏ trong bóng đá trẻ: càng ít người, mỗi đứa trẻ càng được chơi nhiều bóng
Trận đấu sân nhỏ không phải là bản thu nhỏ của trận đấu 11 người. Đó là hình thức tập luyện quan trọng nhất trong bóng đá trẻ. Bài viết này bắt đầu từ những con số của chương trình thử nghiệm 4v4 của Manchester United, tháo rời bốn núm điều chỉnh mà huấn luyện viên xoay khi thiết kế một trận sân nhỏ (số người, không gian, cách ghi điểm, luật), đi qua bốn thiết kế hoàn chỉnh với phần giải mã từng bước (trò bốn khung thành, trò vùng cấm địa, trò hơn người, trò ba đội), rồi nói về việc huấn luyện viên nên làm gì và không nên làm gì khi trận đấu đang diễn ra, và nó nằm ở đâu trong một buổi tập.
Mở đầu
Chắc chắn bạn đã từng thấy cảnh này. Sáng thứ Bảy, mười sáu đứa trẻ U8 chia thành hai đội, đá 8v8 trên nửa sân 11 người. Bóng ở cánh trái, ba đứa ở cánh phải đứng nhìn. Bóng lên phía trên, bốn đứa ở phía dưới đứng nhìn. Một cậu bé nhỏ hơn các bạn một chút chạy rất nhiều, cả trận chạm bóng ba lần, trong đó hai lần là giao bóng.
Trận đấu kết thúc. Huấn luyện viên hài lòng, vì "bọn trẻ đã chơi một trận đầy đủ". Phụ huynh hài lòng, vì "bọn trẻ đã chơi một trận đầy đủ".
Bây giờ lấy đúng mười sáu đứa trẻ ấy, chia sân làm bốn, mỗi phần một trận 4v4 với hai khung thành nhỏ, không thủ môn, rồi nhìn lại.
Bóng không bao giờ cách bất kỳ đứa trẻ nào quá mười mét. Cậu bé chạm bóng ba lần lúc nãy, trong hai phút, đã dẫn bóng ba lần, chuyền hai lần, mất bóng một lần và đoạt lại một lần. Không ai đứng nhìn, vì không có chỗ nào để đứng nhìn. Huấn luyện viên không cần hét "di chuyển đi", vì quả bóng đã hét thay.
Bọn trẻ thay đổi sao? Không. Sân thay đổi, số người thay đổi, luật thay đổi.
Đó chính là điều bài viết này muốn nói: trận đấu sân nhỏ.
Trận đấu sân nhỏ là gì
Trận đấu sân nhỏ là một hình thức tập luyện có ít người, sân nhỏ, luật có thể được huấn luyện viên điều chỉnh bất cứ lúc nào, nhưng vẫn là một trận đấu thật.
Từ quan trọng nhất trong định nghĩa đó không phải là "nhỏ". Đó là "trận đấu". Có hai hướng, có đối thủ, có ghi điểm, có thắng thua. Mọi thứ đứa trẻ làm trong đó đều là những thứ nó cũng sẽ làm trong trận đấu cuối tuần: quan sát, quyết định, thực hiện, rồi lại quan sát.
Vì thế trận đấu sân nhỏ và bài tập là hai thứ khác nhau. Bốn đứa trẻ đứng thành vòng tròn chuyền bóng là bài tập; bốn đấu bốn, hai khung thành, ba phút phân thắng bại là trận đấu.
Trong bài tập, cầu thủ thực hiện động tác huấn luyện viên sắp đặt. Trong trận đấu, cầu thủ giải quyết vấn đề mà đối thủ tạo ra. Trong bài Buổi tập của bạn thực sự chỉ để trẻ hoàn thành vài bài tập thôi sao? chúng tôi đã dùng cụm từ "liên quan đến trận đấu". Trận sân nhỏ là cách thực hiện trực tiếp nhất của cụm từ ấy, vì bản thân nó chính là trận đấu.
Còn một hiểu lầm nữa, phổ biến hơn cả, cần nói riêng.
Trận đấu sân nhỏ không phải là bản thu nhỏ của trận đấu lớn.
Nhiều huấn luyện viên đưa bọn trẻ vào trận 5v5 và việc đầu tiên là chia đội hình: một hậu vệ, hai tiền vệ, một tiền đạo, rồi dặn hậu vệ không được qua vạch giữa sân. Đó là nhét 11v11 vào một không gian nhỏ. Đứa trẻ đúng là đang chơi trên sân nhỏ, nhưng thứ nó học vẫn là "đứng đúng vị trí và chờ bóng". Mọi lợi ích của việc giảm số người bị một sơ đồ đội hình xóa sạch.
Giá trị của trận sân nhỏ nằm chính ở chỗ nó không có vị trí. Mỗi đứa trẻ, mỗi phút, đều tấn công, phòng ngự, hỗ trợ, bọc lót. Nó không đang đóng vai hậu vệ. Nó đang chơi bóng đá.
Càng ít người, học được càng nhiều
Câu này không phải cảm giác. Nó được đếm ra.
Năm 2003, Rick Fenoglio của Đại học Manchester Metropolitan làm một chương trình thử nghiệm cùng trung tâm đào tạo trẻ của Manchester United. Trẻ U9 lần lượt đá 4v4 và 8v8, và mọi thứ diễn ra trong trận được đếm từng tình huống một. Trong cùng thời gian, 4v4 tạo ra nhiều hơn 8v8 135 phần trăm đường chuyền, 260 phần trăm cú sút, 500 phần trăm bàn thắng, 225 phần trăm tình huống 1v1 và 280 phần trăm động tác qua người.
Hãy đổi những phần trăm ấy thành thứ một đứa trẻ có thể nhìn thấy.
Giả sử phần thi đấu của một buổi tập là 15 phút. Ở 8v8, một đứa trẻ chạm bóng khoảng 10 lần. Ở 4v4, nó chạm 25 đến 30 lần.
Bài Quy tắc 3L đã tính cho một năm 32 tuần. Đây là phép tính cho trận sân nhỏ: một năm, đó là chênh lệch giữa 300 lần chạm bóng và 900 lần. Mười năm chơi bóng, một đứa trẻ chơi nhiều hơn sáu nghìn quả bóng. Và sáu nghìn quả bóng ấy không được đá quanh cọc tiêu. Chúng được đá trước mặt đối thủ.
Nhưng chạm bóng chỉ là bề mặt.
Chạm bóng là bề mặt, quyết định là bên trong
Trước mỗi lần chạm bóng đều có một lần quan sát và một lần lựa chọn. Bóng đến: khống chế hay đá một chạm? Trái hay phải? Chuyền cho bạn hay tự dẫn? Ở 4v4 những câu hỏi ấy quay lại sau vài giây. Ở 8v8, nhiều đứa trẻ một phút không được hỏi lần nào.
Trong bài Cọc tiêu không biết di chuyển chúng tôi đã dẫn một con số của Todd Bean: một cầu thủ giữ bóng khoảng 53 giây trong một trận. 89 phút còn lại, việc anh ta làm là quan sát, phán đoán và di chuyển. Nói cách khác, động tác xảy ra nhiều nhất trong bóng đá không phải là chuyền hay sút. Đó là quyết định.
Trận sân nhỏ nhân số lần quyết định lên nhiều lần. Và trí thông minh bóng đá, nói cho cùng, là chất lượng của quyết định. Chất lượng đến từ đâu? Từ số lượng. Một đứa trẻ mỗi phút quyết định mười lần và một đứa trẻ mỗi phút quyết định một lần, một năm sau không còn là cùng một loại cầu thủ.
Không có chỗ để trốn
Trận sân nhỏ còn làm được một điều mà sân lớn không bao giờ làm được: không ai trốn được.
Cậu bé chạm bóng ba lần ở 8v8 không phải không muốn chơi. Nó trốn được. Bóng cách nó hai mươi mét, đứng đó trông vẫn như đang thi đấu. Ở 4v4, bóng luôn trong vòng mười mét, mỗi lần do dự lập tức thành pha tấn công của đối phương, mỗi lần dũng cảm lập tức được đền đáp.
Vì thế những đứa trẻ yếu hơn tiến bộ nhanh nhất trong trận sân nhỏ. Không phải huấn luyện viên ép nó tham gia, mà trận đấu kéo nó vào.
Liên đoàn bóng đá Anh năm 2012 đổi thể thức bóng đá trẻ thành 5v5, 7v7, 9v9, Liên đoàn Mỹ năm 2015 làm điều tương tự. Người Hà Lan còn sớm hơn: thế hệ của Cruyff và Michels đã lấy 4v4 làm đơn vị cơ bản của đào tạo trẻ Hà Lan. Lý do các liên đoàn đưa ra gần như cùng một câu: để mỗi đứa trẻ được chạm bóng nhiều hơn, quyết định nhiều hơn.
Bốn núm điều chỉnh của trận sân nhỏ
Biết vì sao nó hiệu quả rồi, tiếp theo là công việc thật sự của huấn luyện viên: thiết kế.
Một trận sân nhỏ không phải là "chia hai đội rồi đá". Trong tay huấn luyện viên có bốn núm điều chỉnh, xoay mỗi núm một chút, hành vi của bọn trẻ trên sân sẽ thay đổi theo. Muốn chúng ngẩng đầu, có một núm lo việc ngẩng đầu. Muốn chúng dẫn bóng lên, có một núm lo việc dẫn bóng lên. Thay đổi hành vi bằng luật, không phải bằng cổ họng.
Chúng tôi gọi đó là sức mạnh của luật.
1. Số người
Số người là núm đầu tiên, và cũng là núm thô nhất.
Ở 2v2 và 3v3, bóng gần như không rời bất kỳ đứa trẻ nào, ai cũng liên tục 1v1. Phù hợp với các chủ đề dẫn bóng, che bóng, qua người, và phù hợp với lứa U6 đến U8.
4v4 là số người đầu tiên xuất hiện "người thứ ba": bạn, đồng đội cầm bóng, và một người nữa có thể hỗ trợ. Đường chuyền bắt đầu có lựa chọn, tam giác bắt đầu xuất hiện. Từ 5v5 và 6v6 trở đi, các vấn đề của tập thể như vị trí, chiều rộng, chiều sâu mới tự nhiên nổi lên.
Một tương ứng gần đúng: U6 đến U7 đá 2v2 và 3v3, U8 đến U9 đá 3v3 và 4v4, U10 đến U12 đá từ 4v4 đến 6v6. Quá 6v6 thì không còn là sân nhỏ nữa, bạn sẽ lại thấy đứa trẻ đứng nhìn.
Núm này còn hai cách xoay khác. Một là thêm cầu thủ trung lập, luôn đứng về phía đội cầm bóng, để đội cầm bóng hơn người. Các buổi tập chủ đề kiểm soát bóng gần như đều dựa vào chiêu này. Hai là cố tình lệch số, 3v2, 4v3, bên tấn công học cách dùng lợi thế hơn người, bên phòng ngự học cách trì hoãn và bịt. Cả hai cách xoay này đều được dùng trong các thiết kế bên dưới.
2. Không gian
Núm thứ hai là kích thước và hình dạng sân.
Sân càng nhỏ, áp lực càng lớn, quyết định càng nhanh, sai sót cũng càng nhiều. Không sao cả, sai nhiều nghĩa là chủ đề ấy đang được lặp đi lặp lại. Sân càng lớn, đứa trẻ có nhiều thời gian xử lý bóng hơn, phù hợp khi mới tiếp xúc một chủ đề.
Điểm xuất phát tôi hay dùng: 4v4 trên sân 30 mét nhân 20 mét, 5v5 trên sân 40 mét nhân 30 mét, mỗi đứa trẻ khoảng 75 đến 120 mét vuông. Rồi điều chỉnh theo những gì bạn thấy. Bọn trẻ xử lý không kịp, nới rộng ra một chút; bọn trẻ quá thoải mái, thu hẹp lại một chút.
Thú vị hơn kích thước là hình dạng.
Một sân dài và hẹp, bọn trẻ sẽ tự nhiên chuyền lên, dẫn lên, vì chiều ngang không có chỗ. Một sân rộng và ngắn, bọn trẻ sẽ học chuyển hướng và kéo giãn ra biên, vì chiều dọc đã hết đường. Cùng là 4v4, xoay sân từ 30 nhân 20 thành 20 nhân 30, chủ đề đổi từ "tiến lên" thành "chuyển hướng".
Bạn không cần nói một chữ.
3. Cách ghi điểm
Núm thứ ba là ghi điểm thế nào. Đây là núm có nhiều không gian sáng tạo nhất trong bốn núm.
Hai khung thành lớn có thủ môn, gần trận đấu thật nhất: sút, tranh chấp trước khung thành, sự tham gia của thủ môn đều có. Hai khung thành nhỏ không thủ môn, cú sút buộc phải vừa thấp vừa chính xác, và bọn trẻ sẽ học sút góc xa. Bốn khung thành nhỏ, mỗi đội giữ hai, công hai, đứa trẻ phải ngẩng đầu xem khung thành nào không có người, quan sát và chuyển hướng xuất hiện.
Không khung thành, hai vạch cuối sân, dẫn bóng qua vạch được điểm, mỗi lần ghi điểm là một lần thắng 1v1, đây là trận đấu tốt nhất cho chủ đề qua người. Cầu thủ mục tiêu đứng ngoài vạch cuối sân, chuyền tới chân họ được điểm, đường chuyền lên phía trước có lý do để tồn tại.
Điều kiện ghi điểm cũng có thể thay đổi. Sút một chạm vào lưới hai điểm, chân không thuận vào lưới hai điểm, sút từ trong vạch giữa sân hai điểm, ghi bàn trong mười giây sau khi đoạt bóng ba điểm. Mỗi điều kiện đều nói với bọn trẻ: đây là thứ chúng ta coi trọng.
Trong bài Cơ chế thi đấu đa dạng chúng tôi đã nói về luật "quy đổi": điểm ảo trong trận đấu có điều kiện chỉ thành điểm thật khi đã ghi bàn vào lưới đối phương. Luật này đặc biệt hữu ích trong trận sân nhỏ, vì nó ngăn bọn trẻ mải tích điểm mà quên mất mục đích cuối cùng của bóng đá.
4. Luật
Núm thứ tư là bản thân luật: số chạm, thời gian, hướng, vai trò.
Đây là núm cần xoay cẩn thận nhất.
Giới hạn chạm bóng, hai chạm hay một chạm, ép được quan sát và chuyền một chạm, nhưng dưới U8 đừng dùng: đứa trẻ chưa có khả năng quyết định trong một chạm, giới hạn chỉ làm nó cuống. Giới hạn thời gian, chẳng hạn nhận bóng trong năm giây phải chuyền đi, ép được tốc độ. Giới hạn hướng, chẳng hạn phải chuyền về một lần mới được qua giữa sân, ép được việc tổ chức từ phía sau. Vai trò đặc biệt, chẳng hạn "vua" ghi bàn tính ba điểm, khiến một đứa trẻ nào đó được đồng đội tìm đến.
Nguyên tắc của luật chỉ có một: mỗi lần chỉ thêm một luật.
Một trận sân nhỏ cùng lúc có bốn luật, thứ bọn trẻ nhớ là luật, không phải bóng đá. Muốn thay đổi một điều, thêm một luật, xem nó có thay đổi không, rồi mới quyết định luật tiếp theo.
Bốn thiết kế hoàn chỉnh
Phía trên là nguyên lý, tiếp theo là bốn trận sân nhỏ chúng tôi đã dùng đi dùng lại. Mỗi trận đều có cách bố trí đầy đủ và các bước nâng dần, kèm giải mã vì sao mỗi bước được thiết kế như vậy. Bạn có thể dùng nguyên, và tốt hơn là mang về sửa lại.
1. Trò bốn khung thành

Chủ đề: Quan sát và chuyển hướng
Phù hợp: U7 đến U12 / 4v4 hoặc 5v5 / 8 đến 10 người
Hiệu quả: Thói quen ngẩng đầu quan sát / ý thức tấn công phía yếu / chuyển đổi công thủ nhanh
Bố trí: Sân 30 mét nhân 20 mét, bốn khung thành nhỏ đặt ở bốn góc, mỗi đội giữ hai khung, công hai khung. Không thủ môn. Bóng ra ngoài thì dẫn hoặc chuyền vào từ đường biên.
Các bước (cơ chế thi đấu):
-
Ghi bàn vào bất kỳ khung nào được 1 điểm, mỗi hiệp ba phút, đội nhiều điểm thắng. Chơi hai hiệp;
-
Không được ghi bàn liên tiếp vào cùng một khung, ghi bàn xong phải đổi khung mới được tính tiếp. Chơi hai hiệp;
-
Trong năm giây trước khi ghi bàn, bóng phải đi từ bên này sang bên kia sân, bàn thắng mới hợp lệ. Chơi hai hiệp;
-
Sút một chạm vào lưới được 2 điểm. Chơi hai hiệp;
-
Đưa vào "quy đổi": mọi điểm ở trên đều là điểm ảo, trước khi hết hiệp phải ghi bàn vào "khung thành vàng" do huấn luyện viên chỉ định thì điểm ảo mới thành điểm thật. Chơi hai hiệp;
-
Đưa vào "thắng ở lại": ba đội luân phiên, đội thắng ở lại sân. Chơi nhiều lượt.
Giải mã:
-
Bước một để bọn trẻ làm quen với bốn khung thành. Bạn sẽ thấy phần lớn chỉ nhìn khung thành gần mình nhất, khung phía yếu trống không, không ai giữ, cũng không ai công. Đó chính là vấn đề buổi tập này cần giải quyết, hãy để nó lộ ra trước;
-
Bước hai là trọng tâm của buổi tập. Không được ghi bàn liên tiếp vào cùng một khung, đội ghi bàn phải lập tức chuyển hướng, và lần đầu tiên bọn trẻ ngẩng đầu tìm khung thành kia trước khi nhận bóng;
-
Bước ba đẩy việc chuyển hướng từ "sau khi ghi bàn" lên "trước khi ghi bàn". Bóng phải đi ngang sân, sau bước này bạn sẽ thấy bọn trẻ tự giãn rộng ra, vì không giãn thì không có đường chuyển hướng;
-
Sút một chạm được 2 điểm, quyết tâm dứt điểm và chất lượng đường chuyền cùng lúc được đòi hỏi. Chuyền không tốt, đồng đội không có cơ hội sút một chạm;
-
Quy đổi là để chỉnh lại bốn bước trước. Có đội tích được rất nhiều điểm mà quên mất trận đấu phải thắng, luật khung thành vàng đưa họ trở lại bóng đá thật ở phút cuối: tìm khung thành ấy, đưa bóng vào;
-
Thắng ở lại làm phòng ngự nghiêm túc lên. Đội thua phải ra ngoài, không ai muốn đứng bên sân xem hai hiệp.
2. Trò vùng cấm địa

Chủ đề: Dẫn bóng đột phá / thời điểm tiến lên
Phù hợp: U6 đến U12 / 3v3 hoặc 4v4 / 6 đến 8 người
Hiệu quả: Dám dẫn bóng lên / qua người 1v1 / thời điểm băng lên nhận bóng
Bố trí: Sân 25 mét nhân 18 mét, hai đầu sân vẽ một vùng cuối sân sâu 3 mét. Không khung thành, không thủ môn. Dẫn bóng vào vùng cuối sân của đối phương và dừng bóng lại là ghi điểm.
Các bước (cơ chế thi đấu):
-
Dẫn bóng vào vùng cuối sân và dừng bóng được 1 điểm. Mỗi hiệp ba phút;
-
Nhận đường chuyền của đồng đội trong vùng cuối sân được 2 điểm, dẫn bóng vào vẫn được 1 điểm. Mỗi hiệp ba phút;
-
Không ai được đứng sẵn trong vùng cuối sân chờ bóng, bóng đến người đến, đến trước không tính. Mỗi hiệp ba phút;
-
Đưa vào "kết liễu": ghi điểm trong mười giây sau khi đoạt bóng, thắng luôn hiệp đó. Mỗi hiệp ba phút;
-
Đưa vào "giữ đài": đổi thành 1v1, hai vạch cuối sân, người thắng giữ đài. Nhiều lượt.
Giải mã:
-
Bước một chỉ có một cách ghi điểm: dẫn bóng qua người. Bạn sẽ thấy bọn trẻ vừa có bóng là lao lên, đó chính là điều chúng ta muốn, để chúng trải nghiệm lợi ích của việc dẫn bóng lên trước, nói về thời điểm sau;
-
Bước hai thêm đường chuyền, và cho 2 điểm. Đứa trẻ bắt đầu đối mặt với quyết định thật: trước mặt có hậu vệ, tự dẫn hay chuyền cho đồng đội đã ở phía trước? Câu hỏi này xuất hiện mỗi phút trong trận đấu thật;
-
Bước ba là vá cho bước hai. Thêm điểm chuyền bóng, chắc chắn sẽ có đứa đứng sẵn trong vùng cuối sân chờ bóng, đó là "tiền đạo lười". Luật vừa đổi, nó phải tính toán lúc nào xuất phát, thời điểm băng lên được rèn ngay trong một luật này;
-
Kết liễu đưa chuyển đổi công thủ vào. Bên mất bóng nguy hiểm nhất trong mười giây, bên đoạt bóng có cơ hội nhất trong mười giây, bọn trẻ sẽ nhớ mười giây ấy;
-
Cuối cùng thu về 1v1 giữ đài, để lại hình thức thuần nhất của chủ đề buổi tập ở phần cuối. Giữ đài cho phần lớn bọn trẻ thời gian nghỉ và quan sát, cũng để những đứa mạnh chịu thử thách về thể lực và tâm lý.
3. Trò hơn người

Chủ đề: Kiểm soát bóng và tiến lên
Phù hợp: U9 đến U14 / 4v4 cộng 2 cầu thủ trung lập / 10 người
Hiệu quả: Giữ bóng nhờ lợi thế quân số / tìm đồng đội trống / nhận biết thời điểm tiến lên
Bố trí: Sân 35 mét nhân 25 mét, hai khung thành nhỏ. Hai cầu thủ trung lập mặc áo màu khác, luôn thuộc về đội cầm bóng, chỉ được chơi một hoặc hai chạm, không được sút.
Các bước (cơ chế thi đấu):
-
Đá bình thường, ghi bàn 1 điểm, cầu thủ trung lập giúp đội cầm bóng. Mỗi hiệp bốn phút;
-
Tám đường chuyền liên tiếp được 1 điểm ảo, ghi bàn được 1 điểm thật, điểm ảo phải ghi bàn mới được quy đổi. Mỗi hiệp bốn phút;
-
Cầu thủ trung lập chỉ được chơi một chạm. Mỗi hiệp bốn phút;
-
Bàn thắng sau khi bóng đi qua cả hai cầu thủ trung lập được 2 điểm. Mỗi hiệp bốn phút;
-
Đưa vào "thắng ở lại": đội ghi bàn ở lại, cầu thủ trung lập đổi vai với đội phải ra. Nhiều lượt.
Giải mã:
-
Bước một để bọn trẻ nhận ra sự thoải mái khi hơn người. 6v4, bóng luôn có chỗ để chuyền, bọn trẻ lần đầu trải nghiệm rằng "kiểm soát bóng" không phải là một năng lực, mà là một cục diện;
-
Bước hai là chỗ hiểm. Có điểm ảo cho tám đường chuyền, bọn trẻ sẽ bắt đầu chuyền qua chuyền lại, rất bình thường, rồi luật quy đổi nhắc chúng: điểm tích trong tay không có tác dụng, phải đưa bóng vào lưới. Mâu thuẫn giữa giữ bóng và tiến lên được bày ra trọn vẹn trong bước này;
-
Cầu thủ trung lập một chạm ép chính người hỗ trợ: khi chuyền cho trung lập, bạn phải nghĩ sẵn anh ta sẽ chuyền cho ai. Đó là tư duy "người thứ ba";
-
Qua cả hai trung lập mới được 2 điểm, bóng buộc phải chuyển từ bên này sang bên kia rồi mới tấn công, chiều rộng và chuyển hướng xuất hiện;
-
Thắng ở lại làm đội bốn người cũng muốn thắng. Đây là vấn đề dễ gặp nhất ở buổi tập chủ đề kiểm soát bóng: cầu thủ trung lập chơi rất vui, còn đội bốn người thấy mình chỉ là quân xanh. Có thắng ở lại, mỗi lần phòng ngự thành công của đội bốn người đều có nghĩa là họ được vào sân làm đội cầm bóng.
Thiết kế này đi cùng với bài Kiểm soát bóng không phải là mục đích, bài ấy nói về cách dạy bản thân việc kiểm soát bóng, còn đây là hình thức thi đấu của nó.
4. Trò ba đội

Chủ đề: Chuyển đổi công thủ / khát khao chiến thắng / điều chỉnh cường độ
Phù hợp: U8 đến U14 / ba đội mỗi đội 3 đến 4 người / 9 đến 12 người
Hiệu quả: Chuyển đổi công thủ nhanh hơn / thái độ muốn thắng từng quả bóng / dùng luân phiên để kiểm soát cường độ vận động
Bố trí: Sân 30 mét nhân 20 mét, hai khung thành nhỏ hoặc hai khung thành lớn có thủ môn. Ba đội mặc ba màu. Hai đội trên sân, một đội chờ bên ngoài.
Các bước (cơ chế thi đấu):
-
Đội ghi bàn trước thắng và ở lại sân, đội thua ra ngoài, đội chờ vào. Hai phút không có bàn thắng thì cả hai đội ra, đội chờ và đội vào sân trước bắt đầu lại. Chơi nhiều lượt;
-
Đội chờ không rảnh: chia đứng hai đường biên làm cầu thủ hỗ trợ, chỉ được chuyền trả một chạm, ai đá bóng ra ngoài thì đổi chỗ với người đó vào sân. Chơi nhiều lượt;
-
Đưa vào "kết liễu": đoạt bóng ở phần sân nhà rồi đẩy lên ghi bàn ngay thì tính hai bàn, tức là không chỉ ở lại mà lượt sau còn bắt đầu với một điểm dẫn trước. Chơi nhiều lượt;
-
Năm phút cuối tính tổng, xem đội nào ở lại sân lâu nhất.
Giải mã:
-
Cách chơi thắng ở lại chúng tôi đã nói kỹ trong bài Cơ chế thi đấu đa dạng. Đặt vào trận sân nhỏ ba đội, việc đầu tiên nó giải quyết là thái độ phòng ngự: không ai muốn ra ngoài, nên mỗi lần phòng ngự đều là thật. Việc thứ hai là nhịp độ: hai phút không có bàn thì cả hai đội ra, không đội nào chọn chuyền chậm rãi;
-
Bước hai biến chờ đợi thành tham gia. Cầu thủ hỗ trợ ở biên chuyền trả một chạm, đội cầm bóng bỗng có thêm hai đường chuyền, đồng thời đội chờ cũng đang quan sát, phán đoán, chạm bóng. Trong buổi tập không có khán giả thật sự;
-
Kết liễu thưởng cho khoảnh khắc có giá trị nhất trong chuyển đổi công thủ: pha phản công sau khi đoạt bóng ở phần sân nhà. Bọn trẻ sẽ bắt đầu đoạt lại ngay khoảnh khắc mất bóng, vì khoảnh khắc ấy đáng giá hai bàn;
-
Tính tổng bằng thời gian ở lại sân, cho những đứa trẻ không có được "bàn thắng" một thành tích nhìn thấy được.
Thiết kế này còn một công dụng ẩn: điều chỉnh cường độ. Ba đội luân phiên nghĩa là mỗi đứa trẻ trung bình có một phần ba thời gian để nghỉ, mùa hè gần như buổi nào tôi cũng dùng nó. Khi buổi tập quá nặng, hoặc trời quá nóng, đổi hai đội thành ba đội, cường độ giảm xuống, sự tập trung thì không.
Huấn luyện viên làm gì trong trận sân nhỏ
Thiết kế xong trận đấu, đưa bọn trẻ vào, rồi sao nữa?
Đây là phần khó nhất của trận sân nhỏ. Không phải thiết kế, mà là nhịn.
Không dừng trận
Trước hết tính một phép tính. Một trận sân nhỏ 15 phút, huấn luyện viên dừng năm lần, mỗi lần nói 40 giây, bọn trẻ mất hơn ba phút, tức một phần năm trận đấu. Và mỗi lần dừng, thứ bị cắt ngang không chỉ là đứa trẻ mắc lỗi, mà là nhịp và sự tập trung của tất cả mọi người trên sân.
Quan trọng hơn, cái lỗi bạn dừng lại vì nó, trận đấu đang tự sửa. Đứa không ngẩng đầu vừa bị cướp bóng, đứa không chuyền vừa bị ba người vây. Phản hồi của trận đấu nhanh hơn lời bạn, và cũng chính xác hơn lời bạn.
Emily Senior của Liên đoàn bóng đá Anh có một "thử thách 10 bảng": tưởng tượng trong túi có mười đồng một bảng, mỗi lần mở miệng là tiêu một đồng, hết tiền thì thời gian còn lại chỉ được nhìn. Chúng tôi đã viết về nó. Trận sân nhỏ là 15 phút phù hợp nhất để làm thử thách này.
Hãy để trận đấu dạy.
Đổi luật, không hét chỉ thị
Khi bạn thật sự muốn sửa một điều, hãy tự hỏi trước: có thể đổi một luật để nó tự xảy ra không?
Bọn trẻ túm tụm, thêm bốn khung thành. Không ngẩng đầu, không được ghi bàn liên tiếp vào cùng một khung. Không chuyền, bàn thắng sau đường chuyền được hai điểm. Hậu vệ vừa có bóng là phá dài, dẫn bóng qua vạch cuối sân mới được điểm. Không lùi về phòng ngự, bị thủng lưới trong mười giây sau khi mất bóng tính hai bàn.
Mỗi câu bạn muốn hét đều tương ứng với một luật có thể đổi. Luật đổi, hành vi đổi, và là đứa trẻ tự đổi. Thứ bạn hét ra là quyết định của bạn; thứ luật ép ra là quyết định của nó.
Đó là sự khác biệt giữa "công nhân" và "người chơi". Công nhân thực hiện chỉ thị của bạn, người chơi giải quyết vấn đề của trận đấu.
Đứng ở đâu, nhìn cái gì
Không dừng, không hét, vậy huấn luyện viên làm gì? Nhìn.
Thứ đáng nhìn nhất trong trận sân nhỏ thường không phải chỗ có bóng. Nhìn đứa trẻ chạm bóng ít nhất, nó tránh bóng hay bị đồng đội bỏ quên? Nhìn ba giây sau khi mất bóng, ai đoạt lại, ai đứng nhìn? Nhìn đường chuyền trước bàn thắng, có người ngẩng đầu thấy, hay chỉ là tình cờ?
Thấy rồi cũng không nói ngay. Đợi hết một hiệp, hỏi một câu. "Quả bóng vừa rồi, trước khi chuyền con có thấy bạn ấy không?" Câu hỏi đi sâu hơn chỉ thị, vì câu trả lời là do đứa trẻ tự tìm ra.
Đừng làm trọng tài
Điều cuối cùng: đừng đứng trong sân làm trọng tài.
Bóng ra ngoài để bọn trẻ tự phân xử, phạm lỗi để bọn trẻ tự bàn bạc. Chúng sẽ cãi nhau, sẽ có lúc không công bằng, sẽ có đứa ăn gian, tất cả đều là một phần của trận sân nhỏ. Thứ bọn trẻ học ở đây không chỉ là bóng đá, mà còn là luật lệ, tranh chấp và giải quyết. Huấn luyện viên vừa thành trọng tài, mắt bọn trẻ sẽ rời khỏi trận đấu và quay về phía bạn.
Vị trí của bạn ở ngoài sân, việc của bạn là nhìn, và nghĩ luật tiếp theo.
Vị trí của nó trong một buổi tập
Trong cấu trúc buổi tập của Hobbit, trận sân nhỏ xuất hiện hai lần.
15 phút của giai đoạn thứ tư là trận đấu có điều kiện: một trận sân nhỏ với luật ghi điểm đặc biệt, luật khiến chủ đề buổi tập trở thành lựa chọn thường xuyên nhất, có lợi nhất. Những gì tập ở ba giai đoạn trước được đưa vào trận đấu ở đây để kiểm chứng. Mỗi bước trong bốn thiết kế phía trên đều là trận đấu loại này.
5 phút cuối là trận sân nhỏ tự do: số người bằng nhau, hai khung thành, bóng đá bình thường, không điều kiện, không ghi điểm đặc biệt, không chỉ đạo. Huấn luyện viên chỉ nhìn, không dạy. 5 phút này là của bọn trẻ, là lúc chúng tự do mang ra dùng những gì học được trong cả buổi tập, hoặc những gì chẳng học được gì.
Thứ tự hai lần này không thể đảo ngược. Trận có luật trước, trận tự do sau. Trận có luật là dạy, trận tự do là buông.
Và trận đấu không nhất thiết phải đợi đến giai đoạn thứ tư. Trong bài Cơ chế thi đấu đa dạng chúng tôi đã đề nghị, cuối mỗi giai đoạn đều nên có một trận đấu để kiểm chứng hiệu quả tập luyện của giai đoạn ấy. Có thể là một cuộc đua tính giờ một phút, cũng có thể là một trận 2v2 hai phút. Hình thức trận đấu xuất hiện càng sớm, buổi tập càng giống bóng đá.
Trong khóa học cả mùa với giáo án hàng tuần, 36 tuần, tuần nào giai đoạn thứ tư cũng là một trận sân nhỏ có điều kiện như thế. 2v1 kéo biên của tuần 22, phản công hơn người của tuần 28, chuyền ngắn phạm vi hẹp của tuần 31, phòng ngự ít người của tuần 36, đều là những dáng vẻ khác nhau xoay ra từ bốn núm điều chỉnh trong bài này. Bạn có thể vào xem chúng biến một chủ đề thành một trận đấu như thế nào.
Trận sân nhỏ không phải là gì
Nói đến đây, liệt kê thêm vài cách làm lệch thường gặp nhất.
Nó không phải là "đá chơi một lúc". Trận tự do không chủ đề, mỗi buổi có 5 phút cuối là đủ, những trận sân nhỏ còn lại đều phải có thiết kế.
Nó không phải là bản thu nhỏ của trận đấu lớn. U8 đá 4v4 không cần sơ đồ, không cần vị trí, không cần "hậu vệ đừng qua giữa sân".
Nó không phải càng đông càng vui. U8 quá 5v5, bạn sẽ lại thấy đứa trẻ đứng nhìn.
Nó không phải càng nhiều luật càng cao cấp. Mỗi lần một luật. Thứ bọn trẻ nên nhớ là bóng đá, không phải luật.
Nó không phải sân khấu của huấn luyện viên. Huấn luyện viên ở ngoài sân, trận đấu ở trong sân.
Kết
Quay lại cậu bé chạm bóng ba lần ở đầu bài.
Buổi tập tới, hãy tìm đứa trẻ chạm bóng ít nhất trong đội, đếm xem trong 15 phút trận sân nhỏ nó chạm bóng mấy lần. Rồi tìm một trận 8v8, đếm xem trong cùng 15 phút ấy, nó chạm mấy lần.
Hai con số không cần nói cho nó, hãy nói cho chính bạn trước.
Thu nhỏ sân, là để phóng to bóng đá.